Me ya sa sallah take da muhimmanci
إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَٰبًا مَّوْقُوتًا
Lalle sallah ta kasance farilla ga muminai a lokuta ƙayyadaddu.
Sallah farilla ce a kan kowane Musulmi mai hankali da ya balaga. Ana koya wa yara tun suna shekara bakwai. Mata suna da uzuri lokacin haila da biƙi, kuma ba sa ramawa. Annabi ﷺ ya ce: “Abu na farko da za a yi wa bawa hisabi a kai a Ranar Ƙiyama shi ne sallah.” (Sunan an-Nasa'i 465, Jami'u at-Tirmizi 413)
Sharuɗɗan sallah
Dole ne a cika su kafin sallah ta fara, kuma su ci gaba har ƙarshenta.
- Tsarki daga hadasi — yin alwala, da wanka idan ya wajaba
- Tsarkin jiki, tufafi da wuri — babu najasa
- Suturta al'aura — ga namiji daga cibiya zuwa gwiwa; ga mace duk jiki banda fuska da tafukan hannu (da ƙafafu a mazhabar Hanafi)
- Shigar lokaci — kowace sallah tana da lokacinta
- Fuskantar Alƙibla — hanyar Ka'aba a Makka
- Niyya — a zuciya, ga takamaimiyar sallah
Alwala
Yadda Annabi ﷺ ya yi alwala, tare da sunnoninta.
- 1
Niyya da Bismillah
Ka yi niyyar alwala a zuciya ka ce “Bismillah”.
- 2
Wanke hannaye
Wanke hannaye biyu zuwa wuyan hannu sau uku, har tsakanin yatsu.
- 3
Kuskure baki
Ɗiba ruwa a baki ka kuskure sau uku.
- 4
Shaƙa ruwa a hanci
Shaƙa ruwa a hanci ka fyace da hannun hagu, sau uku.
- 5
Wanke fuska
Daga tsirowar gashi zuwa ƙarƙashin haɓa, daga kunne zuwa kunne, sau uku.
- 6
Wanke hannaye zuwa gwiwar hannu
Na dama sannan na hagu, daga yatsu har da gwiwar hannu, sau uku.
- 7
Shafar kai da kunnuwa
Shafa hannaye masu jiƙa a kai daga gaba zuwa baya sannan a dawo, sannan a shafi kunnuwa ciki da waje.
- 8
Wanke ƙafafu
Na dama sannan na hagu, har da idon sawu, tsakanin yatsu, sau uku.
- 9
Shaida
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Ashhadu an la ilaha illallahu wahdahu la sharika lah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
Duk wanda ya faɗi wannan bayan alwala, za a buɗe masa ƙofofin Aljanna takwas (Sahihu Muslim 234).
Huɗu: wanke fuska, hannaye da gwiwar hannu, shafar kashi ɗaya cikin huɗu na kai, wanke ƙafafu da idon sawu.
Shida: niyya, fuska, hannaye, shafar wani ɓangare na kai, ƙafafu, da jeranta su.
Bakwai: niyya, fuska, hannaye, shafar dukan kai, ƙafafu, muwalat (rashin tsayawa) da cuɗawa (dalku).
Shida: fuska (da baki da hanci), hannaye, shafar dukan kai da kunnuwa, ƙafafu, jerantawa da muwalat; niyya sharaɗi ce.
Abubuwan da ke karya alwala
| Dalili | Hukunci |
|---|---|
| Duk abin da ya fito daga gaba ko baya (fitsari, bayan gida, tusa) | Yana karya alwala — an yi ittifaƙi |
| Barci mai nauyi, suma, maye, rasa hankali | Yana karya alwala — an yi ittifaƙi |
| Jini mai gudana, ƙurji, ko amai cikin baki | Yana karya alwala a mazhabar Hanafi; a Hanbali idan ya yi yawa |
| Taɓa al'aura kai tsaye | Yana karyawa a Shafi'i da Hanbali; a Maliki da sharuɗɗa; ba a Hanafi ba |
| Taɓa fatar kishiyar jinsi | Shafi'i: yana karyawa; Maliki da Hanbali: idan da sha'awa kawai; Hanafi: ba ya karyawa |
| Dariya da ƙarfi cikin sallah | Yana karya alwala da sallah a mazhabar Hanafi |
| Cin naman raƙumi | Yana karya alwala a mazhabar Hanbali |
Lokutan sallah
| Sallah | Farawa | Ƙarewa |
|---|---|---|
| Asuba | Alfijir na gaskiya | Fitowar rana |
| Azahar | Bayan rana ta karkata daga tsakiyar sama | Idan inuwar abu ta kai tsawonsa (ninki biyu a Hanafi), banda inuwar zawali |
| La'asar | Ƙarshen Azahar | Faɗuwar rana — makruhi ne a jinkirta har rana ta yi rawaya |
| Magariba | Faɗuwar rana | Ɓacewar jan shafaƙi (fari a wajen Imam Abu Hanifa) |
| Isha'i | Ƙarshen Magariba | Alfijir na gaskiya — lokaci mafi kyau kafin tsakar dare |
Ba a yin sallar nafila lokacin fitowar rana, a tsakiyar sama da lokacin faɗuwarta, da bayan sallar Asuba da La'asar. Bisa ra'ayin yawancin malamai ana iya ramuwar farilla a waɗannan lokuta, sai dai a mazhabar Hanafi a cikin waɗannan lokuta uku kansu.
Raka'o'in kowace sallah
An nuna sunnoni mu'akkadai. Raka'a huɗu kafin La'asar da biyu kafin Isha'i na zaɓi ne. Shafi'iyya da Hanabila suna ƙidaya raka'a biyu mu'akkada kafin Azahar.
| Sallah | Sunna kafin | Farilla | Sunna bayan | Karatu |
|---|---|---|---|---|
| Asuba | 2 | 2 | — | Bayyane |
| Azahar | 4 (Hanafi) / 2 | 4 | 2 | Asirce |
| La'asar | 4 (zaɓi) | 4 | — | Asirce |
| Magariba | — | 3 | 2 | Bayyane a biyun farko |
| Isha'i | 4 (zaɓi) | 4 | 2 + Wutiri | Bayyane a biyun farko |
| Juma'a | 4 (Hanafi) / 2 | 2 | 4 ko 2 | Bayyane |
Wajibi. Raka'a uku da sallama ɗaya, zama bayan ta biyu, da ƙunuti kafin ruku'un ta uku.
Sunna mu'akkada. Mafi ƙaranci raka'a ɗaya, galibi uku (biyu sannan ɗaya), har zuwa goma sha ɗaya.
Sunna mu'akkada. Raka'a ɗaya bayan shafa'i na raka'a biyu.
Sunna mu'akkada. Mafi ƙaranci ɗaya, mafi kyau goma sha ɗaya; ƙunuti bayan ruku'u a raka'ar ƙarshe.
Yadda ake sallah, mataki-mataki
Sallah ta raka'a biyu kamar Asuba. Ga raka'a uku ko huɗu, a tashi bayan tahiyar farko a ci gaba, ana karanta Fatiha kaɗai a raka'o'in da aka ƙara.
- 1
Niyya
Fuskanci Alƙibla ka yi niyyar takamaimiyar sallah a zuciya.
- 2
Kabbarar harama
ٱللَّهُ أَكْبَرُ
Allahu akbar
Ɗaga hannaye ka yi kabbara. Yanzu ka shiga sallah.
- 3
Tsayuwa da addu'ar buɗewa
سُبْحَانَكَ ٱللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ ٱسْمُكَ، وَتَعَالَىٰ جَدُّكَ، وَلَا إِلَٰهَ غَيْرُكَ
Subhanaka Allahumma wa bihamdika, wa tabaraka-smuka, wa ta'ala jadduka, wa la ilaha ghayruk
Ɗora hannun dama a kan na hagu ka karanta addu'ar buɗewa a asirce.
- 4
Neman tsari da karatun Fatiha
أَعُوذُ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ — بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
A'udhu billahi minash-shaytanir-rajim. Bismillahir-Rahmanir-Rahim
Karanta Suratul Fatiha, ka ce “Amin”, sannan ka karanta wata sura ko wasu ayoyi a raka'a biyun farko.
- 5
Ruku'u
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْعَظِيمِ
Subhana Rabbiyal-'Azim (3×)
Ka ce “Allahu akbar”, ka sunkuya da miƙaƙƙen baya, hannaye a kan gwiwoyi.
- 6
Ɗagowa daga ruku'u
سَمِعَ ٱللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ — رَبَّنَا وَلَكَ ٱلْحَمْدُ
Sami'allahu liman hamidah. Rabbana wa lakal-hamd
Ka miƙe tsaye sosai ka natsu.
- 7
Sujjada
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْأَعْلَىٰ
Subhana Rabbiyal-A'la (3×)
Ka ce “Allahu akbar” ka yi sujjada a kan gaɓoɓi bakwai: goshi da hanci, tafukan hannu biyu, gwiwoyi biyu da yatsun ƙafafu biyu.
- 8
Zama tsakanin sujjadu biyu
رَبِّ ٱغْفِرْ لِي
Rabbighfir li
Ka zauna cikin natsuwa, sannan ka yi sujjada ta biyu. Da haka raka'a ɗaya ta cika.
- 9
Raka'a ta biyu
Tashi da “Allahu akbar” ka maimaita daga Fatiha har zuwa sujjadu biyu.
- 10
Tahiya (tashahhudi)
ٱلتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَٱلصَّلَوَاتُ وَٱلطَّيِّبَاتُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ ٱللَّهِ ٱلصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
At-tahiyyatu lillahi was-salawatu wat-tayyibat. As-salamu 'alayka ayyuhan-nabiyyu wa rahmatullahi wa barakatuh. As-salamu 'alayna wa 'ala 'ibadillahis-salihin. Ashhadu an la ilaha illallah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
Zauna bayan sujjada ta biyu ka karanta tahiya.
- 11
Salati ga Annabi ﷺ
ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، ٱللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
A zaman ƙarshe, bayan tahiya ka karanta salatin Ibrahimiyya da addu'a.
- 12
Sallama
ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ
As-salamu 'alaykum wa rahmatullah
Ka juya kai zuwa dama, sannan zuwa hagu.
Bambance-bambancen mazhabobi
Dukkan mazhabobi huɗu hanyoyi ne ingantattu a cikin Ahlus Sunna. Bi mazhabar da aka koya maka, ko wadda ta yaɗu a al'ummarku — a ƙasashen Hausa, mazhabar Maliki.
A kabbarar harama kaɗai.
A kabbarar harama, kafin ruku'u da bayansa, da lokacin tashi daga tahiyar farko.
A kabbarar harama (ra'ayin da aka dogara da shi).
A kabbarar harama da kafin ruku'u da bayansa.
Maza ƙasa da cibiya; mata a kan ƙirji.
Ƙasa da ƙirji, sama da cibiya.
Sadalu (sakin hannaye) a salloli na farilla; kamawa ya halatta a nafila.
Ƙasa da cibiya.
Mamu yana saurara ba ya karantawa.
Wajibi ne ga mamu a kowace raka'a.
Mustahabbi a salloli na asirce; ba a karantawa idan liman yana bayyanawa.
Mustahabbi a salloli na asirce da lokacin da liman ya yi shiru.
Babu a Asuba; ƙunuti yana cikin Wutiri.
Sunna a raka'a ta biyu ta Asuba bayan ruku'u.
Mustahabbi a asirce a Asuba, kafin ruku'u.
Babu a Asuba sai lokacin masifa; ƙunuti yana cikin Wutiri.
Abubuwan da ke ɓata sallah
- Magana da gangan, ko kaɗan ce (maganar rashin sani an yafe ta wajen Shafi'iyya da wasu)
- Ci ko sha
- Yawan motsi wanda ba na sallah ba
- Karyewar alwala
- Juya ƙirji daga Alƙibla ba tare da uzuri ba
- Barin rukuni ko sharaɗi
- Dariya da ƙarfi
- Bayyanar al'aura na tsawon lokaci
Sujjadar rafkannuwa
Sujjadar rafkannuwa sujjadu biyu ne ƙari da ke gyara ragi, ƙari ko shakka da aka yi bisa kuskure.
Bayan tahiyar ƙarshe: sallama ɗaya zuwa dama, sujjadu biyu, sannan tahiya, salati da sallamar ƙarshe.
Kafin sallamar ƙarshe, bayan tahiya da salati.
Kafin sallama idan ragi ne; bayan sallama idan ƙari ne.
Galibi kafin sallama; bayan sallama idan an yi sallama da wuri bisa kuskure.
Idan ka yi shakka ko ka yi raka'a uku ne ko huɗu, ka gina a kan mafi ƙaranci ka yi sujjadar rafkannuwa (Sahihu Muslim 571).
Sauran salloli
Sallar Juma'a
Raka'a biyu cikin jam'i bayan huɗuba, a madadin Azahar. Wajibi ne ga maza baligai mazauna.
Sallolin Idi
Raka'a biyu da ƙarin kabbarori a Ƙaramar Sallah da Babbar Sallah. Wajibi ne wajen Hanafi; sunna mu'akkada wajen sauran.
Sallar jana'iza
Kabbarori huɗu a tsaye, ba ruku'u ba sujjada: Fatiha, salati, addu'a ga mamaci, sannan sallama.
Tarawihi
Sallar dare a Ramadan, biyu-biyu. Raka'a ashirin a mazhabobi huɗu; ana kuma yin takwas.
Tahajjudi da Walaha
Sallar dare bayan barci, mafi kyau a sulusin ƙarshe na dare; Walaha daga hantsi zuwa kafin Azahar.
Istikhara
Raka'a biyu na nafila sannan addu'ar neman zaɓin Allah kafin wani al'amari halal.
Rage salloli masu raka'a huɗu zuwa biyu wajibi ne a tafiyar kusan kilomita 77 ko fiye. Haɗa salloli sai a Arafa da Muzdalifa kawai.
Ragewa da haɗawa (Azahar da La'asar, Magariba da Isha'i) sun halatta a tafiyar kusan kilomita 81 ko fiye.
Ragewa sunna mu'akkada ce a kusan kilomita 80 ko fiye; haɗawa ya halatta.
Ragewa ya fi a kusan kilomita 81 ko fiye; haɗawa ya halatta.
Wanka da taimama
Wanka (gusul)
- 1
Yi niyya ka ce Bismillah
Wajibi ne bayan jima'i, fitar maniyyi, ƙarewar haila ko biƙi.
- 2
Wanke hannaye da al'aura
Cire duk wata najasa.
- 3
Yi alwala
Kamar alwalar sallah; ana iya wanke ƙafafu a ƙarshe.
- 4
Zuba ruwa a dukan jiki
A kai sau uku, sannan ɓangaren dama da hagu, har ruwa ya isa dukan fata da tushen gashi. Hanafiyya suna wajabta kuskure baki da shaƙa ruwa a hanci.
Taimama
- 1
Lokacin da ya halatta
Idan babu ruwa ko amfani da shi zai cutar.
- 2
Bugun ƙasa mai tsarki
Da niyya, ka bugi ƙasa ko ƙura mai tsarki da tafukan hannu biyu.
- 3
Shafar fuska da hannaye
Shafi fuska, sannan hannaye (zuwa gwiwar hannu wajen Hanafi da Shafi'i).
Tambayoyi
Tambayoyin da aka fi yi
Idan sallah ta wuce ni fa?
Dole ne a rama sallar farilla da ta wuce da wuri-wuri, tare da tuba idan an bar ta ba tare da uzuri ba.
Zan iya yin sallah da wani harshe ba Larabci ba?
Karatu da zikirorin sallah na Larabci ne. Masu farawa su koyi Fatiha da farko; addu'o'in kai a wajen sallah suna iya kasancewa da kowane harshe.
Wace mazhaba zan bi?
Kowace ɗaya daga mazhabobin Ahlus Sunna huɗu. Yawancin mutane suna bin mazhabar al'ummarsu ko malaminsu kuma suna dagewa a kanta.
Yaya mata suke sallah?
Mata suna sallah haka nan, da wasu bambance-bambance na yanayi da mazhabobi suka ambata (misali haɗe gaɓoɓi a ruku'u da sujjada). Sallar jam'i ba wajibi ba ce ga mata.