Wajabci
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُتِبَ عَلَيْكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
Ya ku waɗanda suka yi imani, an wajabta muku azumi kamar yadda aka wajabta wa waɗanda suka gabace ku, domin ku zama masu taƙawa.
Ramadan yana farawa da ganin jinjirin wata ko cikar kwana talatin na Sha'aban. Annabi ﷺ ya ce: “Duk wanda ya azumci Ramadan da imani yana neman lada, an gafarta masa zunubansa na baya.” (Sahihul Bukhari 38, Sahihu Muslim 760)
Wa azumi ya wajaba a kansa — kuma wa ke da uzuri
| Mutum | Hukunci | Daga baya |
|---|---|---|
| Musulmi baligi, mai hankali, lafiyayye kuma mazauni | Dole ya yi azumi | — |
| Matafiyi (tafiyar kusan kilomita 80 ko fiye) | Yana iya ajiye azumi | Ya rama kwanakin |
| Mara lafiya na ɗan lokaci | Yana iya ajiye azumi idan zai cutar ko ya jinkirta warkewa | Ya rama kwanakin |
| Mara lafiya na dindindin ko tsoho wanda ba zai iya ba | Yana da uzuri | Ya ba da fidiya ga kowace rana |
| Haila ko biƙi | Bai kamata ta yi azumi ba | Ya rama kwanakin |
| Mai ciki ko mai shayarwa, idan tana tsoron cutarwa | Yana iya ajiye azumi | Ta rama kwanakin; wasu mazhabobi suna ƙara fidiya idan tsoron jaririn ne kaɗai |
| Yaro wanda bai balaga ba | Ba wajibi ba ne | Ana koya masa a hankali |
Yadda ake azumi
- 1
Niyya
Yi niyyar azumi a zuciya. Ga Ramadan, mazhabobin Maliki, Shafi'i da Hanbali suna buƙatar niyya kafin alfijir; mazhabar Hanafi ta halatta har kafin tsakar rana. Malikiyya sun yarda niyya ɗaya ta isa ga dukan wata.
- 2
Sahur
Ci abinci kafin alfijir, ka jinkirta shi zuwa kusa da Asuba. “Ku ci sahur, domin akwai albarka a cikin sahur.” (Sahihul Bukhari 1923)
- 3
Kamewa daga alfijir zuwa faɗuwar rana
Babu ci, sha, shan taba ko saduwar aure daga alfijir na gaskiya (Asuba) zuwa faɗuwar rana (Magariba).
- 4
Kiyaye harshe da gaɓoɓi
Nisanci ƙarya, gulma, jayayya da duk abin da ke rage ladar azumi.
- 5
Buɗa baki
ذَهَبَ ٱلظَّمَأُ وَٱبْتَلَّتِ ٱلْعُرُوقُ وَثَبَتَ ٱلْأَجْرُ إِنْ شَاءَ ٱللَّهُ
Dhahaba adh-dhama'u wabtallatil-'uruqu wa thabatal-ajru in sha' Allah
Gaggauta buɗa baki da faɗuwar rana, mafi kyau da ɗanyen dabino ko ruwa (Sunan Abi Dawud 2357).
Abubuwan da ke ɓata azumi
| Aiki | Tasiri | Abin da ake buƙata |
|---|---|---|
| Ci ko sha da gangan | Yana ɓata azumi | Ramuwa; Hanafiyya da Malikiyya suna ƙara kaffara |
| Saduwar aure da rana | Yana ɓata azumi | Ramuwa da kaffara (an yi ittifaƙi) |
| Amai da gangan | Yana ɓata azumi | Ramuwa |
| Farawar haila ko biƙi | Yana kawo ƙarshen azumi | Ramuwa |
| Shan taba ko shaƙar hayaƙi da gangan | Yana ɓata azumi | Ramuwa |
| Allurar abinci ko ƙarin ruwa | Yana ɓata azumi | Ramuwa |
| Ci saboda mantuwa | Ba ya ɓata azumi | Ci gaba da azumi (Maliki: a rama ranar) |
| Amai ba da gangan ba | Ba ya ɓata azumi | — |
| Goge haƙora, asuwaki, haɗiye yawu | Ba ya ɓata azumi | Kada a haɗiye man goge haƙora |
| Wanka, turare, ɗigon ido (a ra'ayin yawancin malamai) | Ba ya ɓata azumi | — |
Don ɓata azumin Ramadan da gangan ta hanyar jima'i (kuma a wajen Hanafi da Maliki ta ci ko sha da gangan): 'yanta bawa, idan ba zai iya ba azumin kwana sittin a jere, idan kuma ba zai iya ba ciyar da miskinai sittin.
Ramuwa, fidiya da kaffara
Ramuwa
Rama ranar da aka rasa da azumin rana ɗaya, mafi kyau kafin Ramadan na gaba.
Fidiya
Ciyar da miskini ɗaya ga kowace rana daga waɗanda ba za su taɓa iya azumi ba — kusan abinci ɗaya ko darajarsa (Hanafi: rabin sa'i na alkama).
Kaffara
Azumin kwana sittin a jere, ko ciyar da miskinai sittin idan ba zai iya ba, saboda ɓata azumin Ramadan da gangan.
Amfana da Ramadan sosai
- Yi Tarawihi da dare, cikin jam'i ko a gida
- Karanta Alƙur'ani ka yi tunani a kansa — da yawa suna sauke shi aƙalla sau ɗaya
- Nemi Lailatul Ƙadri a darare masu mara na goma na ƙarshe, musamman na 27
- Yi i'itikafi (zama a masallaci) a kwanaki goma na ƙarshe
- Yi sadaka da karimci ka ciyar da masu azumi
- Ba da zakkar fid-da-kai kafin sallar Idi
لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ
Daren Lailatul Ƙadri ya fi wata dubu alheri.
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي — “Ya Allah, Kai Mai yafewa ne, Kana son yafewa, Ka yafe mini.” (Jami'u at-Tirmizi 3513)
Zakkar fid-da-kai
Zakkar fid-da-kai wajibi ce a kan kowane Musulmi da ke da abinci fiye da buƙatarsa a ranar Idi; mai gida yana biya wa kowane wanda yake ciyarwa. Ita ce sa'i ɗaya (kusan kilo 2.5–3) na abincin da aka fi ci kamar dabino, sha'ir, zabibi, shinkafa ko gero. Mazhabar Hanafi ta halatta rabin sa'i na alkama da biyan darajarta da kuɗi; malamai da yawa na sauran mazhabobi ma sun karɓi kuɗi inda ya fi amfanar talakawa. A ba da ita kafin sallar Idi, kuma ana iya bayarwa kwana ɗaya ko biyu kafin haka.
Azumin nafila da wanda aka hana
| Azumi | Yaushe | Hukunci |
|---|---|---|
| Kwanaki shida na Shawwal | Kowane kwana shida bayan Ƙaramar Sallah | Mustahabbi — kamar azumin shekara (Sahihu Muslim 1164) |
| Ranar Arafa | 9 ga Zulhijja, ga waɗanda ba alhazai ba | Mustahabbi — kaffarar shekara biyu |
| Ashura | 10 ga Muharram, tare da ta 9 | Mustahabbi — kaffarar shekarar da ta wuce |
| Litinin da Alhamis | Kowane mako | Mustahabbi |
| Ayyamul Bidh | 13, 14, 15 na kowane watan Hijira | Mustahabbi |
| Azumin Annabi Dawuda | Kwana ɗaya tsakani | Mafi kyawun azumin nafila |
| Ƙaramar Sallah da Babbar Sallah | 1 ga Shawwal, 10 ga Zulhijja | Haramun |
| Kwanakin Tashriƙ | 11, 12, 13 ga Zulhijja | Haramun (sai ga wasu alhazai) |
Tambayoyi
Tambayoyin da aka fi yi
Idan na ci bayan Asuba ina zaton dare ne fa?
Yawancin malamai sun ce za a rama azumin ranar, kuma mutum zai ci gaba da kamewa sauran ranar.
Zan iya azumi ba tare da sahur ba?
Ee, azumin ya inganta; sahur sunna ce mai albarka sosai.
Shin gwajin jini yana ɓata azumi?
Ɗebo jini kaɗan ba ya ɓata azumi a wajen yawancin malamai. Hanabila sun ce ƙaho (hijama) yana ɓata azumi.
Yaushe azumi yake ƙarewa a wuraren da rana take da tsawo sosai?
Yi azumi bisa alfijir da faɗuwar rana na yankinku. Inda ba sa faruwa kamar yadda aka saba, malamai suna ba da shawarar bin gari mafi kusa mai kwanaki na yau da kullum ko lokutan Makka.