Nau'ukan sallah
| Nau'i | Ma'ana | Misalai |
|---|---|---|
| Farilla | Barinta babban zunubi ne; dole a rama idan ta wuce | Salloli biyar, Juma'a |
| Farilla kifaya | Wajibi ne a kan al'umma; idan wasu suka yi, ta sauka daga sauran | Sallar jana'iza |
| Wajibi (Hanafi) | Ƙasa da farilla, sama da sunna; barinta zunubi ne | Wutiri, sallolin Idi biyu |
| Sunna mu'akkada | Annabi ﷺ ya riƙa yi kullum; kada a bari | Raka'a biyu kafin Asuba, Tarawihi, Idi (sauran mazhabobi) |
| Nafila | Ƙarin lada; babu zunubi idan an bari | Tahajjudi, Walaha, Tahiyyatul masallaci, Istikhara |
Salloli biyar
| Sallah | Raka'o'i (farilla) | Karatu | Bayani |
|---|---|---|---|
| Asuba | 2 | Bayyane a duka biyun | Raka'a biyu na sunna kafin ta su ne sunna mafi ƙarfi. Yi ta kafin fitowar rana. |
| Azahar | 4 | Asirce | A ranar Juma'a, Juma'a ce ke maye gurbinta ga waɗanda suka halarta. A tsananin zafi ana iya jinkirta ta kaɗan. |
| La'asar | 4 | Asirce | Kada a jinkirta har rana ta yi rawaya. Tana farawa daga baya ga Hanafiyya (inuwa ninkin abu biyu). |
| Magariba | 3 | Bayyane a biyun farko | Yi ta nan da nan bayan faɗuwar rana; lokacinta gajere ne. |
| Isha'i | 4 | Bayyane a biyun farko | Ya fi kyau kafin tsakar dare, sannan Wutiri. |
Yin raka'a uku ko huɗu
- 1
Raka'a biyu na farko
Yi su kamar yadda aka koyar a tushe: Fatiha da sura a kowace, ruku'u, sujjadu biyu.
- 2
Zama na farko
Bayan raka'a ta biyu ka zauna ka karanta tahiya kaɗai, sannan ka tashi da “Allahu akbar”.
- 3
Raka'a ta uku (da ta huɗu)
Karanta Fatiha kaɗai (a asirce), sannan ruku'u da sujjadu biyu.
- 4
Zama na ƙarshe
Karanta tahiya, salatin Ibrahimiyya da addu'a, sannan ka yi sallama dama da hagu.
Wutiri
Ana yin Wutiri bayan Isha'i kafin Asuba. Annabi ﷺ ya ce: “Ku sanya Wutiri ya zama sallarku ta ƙarshe da dare.” (Sahihul Bukhari 998)
Wajibi. Raka'a uku da sallama ɗaya. A zauna don tahiya bayan ta biyu; a ta uku, bayan sura, a ɗaga hannaye da kabbara a karanta ƙunuti kafin ruku'u.
Sunna mu'akkada. Raka'a ɗaya zuwa goma sha ɗaya, galibi biyu sannan ɗaya. Ƙunuti bayan ruku'u a raka'ar ƙarshe a rabin ƙarshe na Ramadan.
Sunna mu'akkada. Raka'a ɗaya bayan shafa'i na raka'a biyu; babu ƙunuti a Wutiri.
Sunna mu'akkada. Raka'a ɗaya zuwa goma sha ɗaya; ƙunuti bayan ruku'u a raka'ar ƙarshe duk shekara.
Addu'o'in ƙunuti
- 1
Ƙunutin mazhabar Hanafi
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ وَنَسْتَغْفِرُكَ وَنُؤْمِنُ بِكَ وَنَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ وَنُثْنِي عَلَيْكَ الْخَيْرَ وَنَشْكُرُكَ وَلَا نَكْفُرُكَ وَنَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ، اللَّهُمَّ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَلَكَ نُصَلِّي وَنَسْجُدُ وَإِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ وَنَرْجُو رَحْمَتَكَ وَنَخْشَى عَذَابَكَ إِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ
Ya Allah, muna neman taimakonka da gafararka, mun yi imani da Kai, mun dogara gare Ka, muna yabonka, muna gode maka, ba ma butulce maka, kuma muna barin wanda ya saɓa maka. Ya Allah, Kai kaɗai muke bauta wa, gare Ka muke sallah da sujjada, gare Ka muke gaggawa; muna fatan rahamarka, muna tsoron azabarka — lalle azabarka tana riskar kafirai. (Musannaf Ibn Abi Shaiba, daga Umar)
- 2
Ƙunutin da aka koya wa Hasan
اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، وَإِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ
Ya Allah, ka shiryar da ni cikin waɗanda Ka shiryar, Ka ba ni lafiya cikin waɗanda Ka ba lafiya, Ka jiɓinci al'amarina cikin waɗanda Ka jiɓinta, Ka sa albarka a abin da Ka ba ni, Ka kare ni daga sharrin abin da Ka ƙaddara. Kai ne Kake hukunci, ba a yi maka hukunci; wanda Ka jiɓinta ba ya ƙasƙanta. Albarkarka ta yawaita, Ubangijinmu, Ka ɗaukaka. (Sunan Abi Dawud 1425, Jami'u at-Tirmizi 464)
Karanta “Rabbana atina fid-dunya hasanah, wa fil-akhirati hasanah, wa qina 'adhaban-nar” ko ka yi istigfari har ka koya.
Sallar Juma'a
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نُودِىَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوْمِ ٱلْجُمُعَةِ فَٱسْعَوْا۟ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ وَذَرُوا۟ ٱلْبَيْعَ
Ya ku waɗanda suka yi imani, idan aka kira sallah ranar Juma'a, ku gaggauta zuwa ambaton Allah ku bar ciniki.
Wajibi ne a kan
- Maza Musulmai baligai masu hankali
- Mazauna (ba matafiya ba)
- Waɗanda ba su da rashin lafiya ko uzuri na shari'a
- Mata, matafiya da marasa lafiya na iya halarta; Juma'arsu tana maye gurbin Azahar
- 1
Shiri
Yi wanka, sa tufafi masu tsabta, shafa turare (maza), ka tafi da wuri.
- 2
Sunna kafin
Yi Tahiyyatul masallaci ko raka'a huɗu na sunna (Hanafi) kafin huɗuba.
- 3
Sauraron huɗuba
Zauna shiru kana saurare; ba a magana lokacin huɗuba, ko da don a ce wani ya yi shiru.
- 4
Raka'a biyu na farilla
Yi raka'a biyu a bayan liman da karatu bayyane. Suna maye gurbin Azahar.
- 5
Sunna bayan
Raka'a huɗu (Hanafi da Shafi'i), ko biyu a gida, kamar yadda Annabi ﷺ ya yi.
Karanta Suratul Kahfi, yawaita salati ga Annabi ﷺ, ka yi addu'a — akwai wani lokaci a ranar Juma'a da ake karɓar addu'a, ana neman sa musamman bayan La'asar.
Sallolin Idi
Raka'a biyu cikin jam'i a Ƙaramar Sallah (1 ga Shawwal) da Babbar Sallah (10 ga Zulhijja), daga kusan minti 15–20 bayan fitowar rana zuwa kafin Azahar. Babu kiran sallah ko iƙama, kuma huɗuba tana bayan sallah.
Wajibi. Ƙarin kabbarori uku a kowace raka'a ana ɗaga hannaye: a ta farko bayan addu'ar buɗewa kafin karatu; a ta biyu bayan karatu kafin ruku'u.
Sunna mu'akkada. Ƙarin kabbarori bakwai a raka'a ta farko bayan addu'ar buɗewa, da biyar a ta biyu kafin karatu.
Sunna mu'akkada. Ƙarin kabbarori shida a raka'a ta farko bayan kabbarar harama, da biyar a ta biyu.
Farilla kifaya. Ƙarin kabbarori shida a raka'a ta farko da biyar a ta biyu, kafin karatu.
Sunnonin Idi
- Wanka, mafi kyawun tufafi da turare
- Ci dabino kafin sallar Ƙaramar Sallah; jinkirta ci har bayan sallah a Babbar Sallah
- Ba da zakkar fid-da-kai kafin sallar Ƙaramar Sallah
- Yi kabbarar Idi a hanya
- Je ta hanya ɗaya ka dawo ta wata
ٱللَّهُ أَكْبَرُ ٱللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ، وَٱللَّهُ أَكْبَرُ ٱللَّهُ أَكْبَرُ وَلِلَّهِ ٱلْحَمْدُ
Allah ne mafi girma, Allah ne mafi girma, babu abin bauta da gaskiya sai Allah. Allah ne mafi girma, Allah ne mafi girma, kuma godiya ta Allah ce.
Sallar jana'iza
Farilla kifaya ce da ake yi a tsaye, da kabbarori huɗu ba ruku'u ba sujjada. Liman yana tsayawa daidai ƙirjin mamaci (Hanafi); Shafi'i da Hanbali suna tsayawa daidai kan namiji da tsakiyar mace.
- 1
Niyya da kabbara ta farko
Yi niyyar sallar jana'iza, ka ɗaga hannaye ka ce “Allahu akbar”. Sannan ka karanta addu'ar buɗewa (Hanafi) ko Fatiha (Shafi'i da Hanbali); Malikiyya suna yabon Allah su yi addu'a.
- 2
Kabbara ta biyu
Ka ce “Allahu akbar” ka karanta salatin Ibrahimiyya ga Annabi ﷺ.
- 3
Kabbara ta uku — addu'a ga mamaci
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا، وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ
Ya Allah, Ka gafarta wa rayayyunmu da matattunmu, da waɗanda suke nan da waɗanda ba sa nan, da ƙananmu da manyanmu, da mazanmu da matanmu. Ya Allah, wanda Ka raya daga cikinmu, Ka raya shi a kan Musulunci, wanda Ka karɓi ransa, Ka karɓe shi a kan imani. (Jami'u at-Tirmizi 1024, Sunan Abi Dawud 3201)
- 4
Kabbara ta huɗu da sallama
Ka ce “Allahu akbar”, ka ɗan tsaya (wasu suna ƙara gajeriyar addu'a), sannan ka yi sallama — dama kaɗai ko duka ɓangarori biyu bisa mazhaba.
A madadin neman gafara, ana addu'a: “Allahummaj'alhu lana faraɗan, waj'alhu lana ajran wa zukhran” — Ya Allah, Ka sanya shi mai gabatar mana, lada da tanadi.
Tarawihi
Tarawihi sallar dare ce ta Ramadan, ana yin ta bayan Isha'i kafin Wutiri, biyu-biyu, da ɗan hutu bayan kowace huɗu. Sunna mu'akkada ce, kuma cikin jam'i ya fi. Raka'a ashirin ra'ayin mazhabobin Hanafi, Shafi'i da Hanbali ne, bisa aikin da aka tabbatar a zamanin Umar; ana kuma yin raka'a takwas sosai bisa ruwayar A'isha game da sallar dare ta Annabi ﷺ (Sahihul Bukhari 1147).
Masallatai da yawa suna karanta izu ɗaya kowane dare domin a sauke dukan Alƙur'ani cikin watan.
Salloli na dare da nafila
Tahajjudi
Sallar dare bayan barci, mafi kyau a sulusin ƙarshe na dare, biyu-biyu — galibi raka'a biyu zuwa goma sha biyu, a rufe da Wutiri.
Walaha / Ishraƙ
Raka'a biyu zuwa takwas (ko goma sha biyu) daga kusan minti 15–20 bayan fitowar rana zuwa ɗan kafin Azahar.
Tahiyyatul masallaci
Raka'a biyu idan an shiga masallaci kafin a zauna (Sahihul Bukhari 444).
Bayan alwala
Raka'a biyu bayan alwala, waɗanda aka yaba a hadisin Bilal (Sahihul Bukhari 1149).
Sallar tuba
Ka yi tsarki, ka yi raka'a biyu ka nemi gafarar Allah (Sunan Abi Dawud 1521).
Kafin La'asar da Isha'i
Raka'a huɗu kafin La'asar da kafin Isha'i sunna ce mustahabbi (ba mu'akkada ba).
Istikhara (neman zaɓin Allah)
- 1
Yi raka'a biyu na nafila
Da niyyar Istikhara, kowane lokaci banda lokutan da aka hana.
- 2
Karanta addu'ar
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ
Ambaci al'amarinka a wurin “hazal-amr” (wannan al'amari). (Sahihul Bukhari 1162)
- 3
Ci gaba da dogaro ga Allah
Yi abin da ya fi bayyana mai kyau bayan shawara; sauƙi ko cikas a al'amarin wani ɓangare ne na amsa. Ba dole ne a yi mafarki ba.
Sallar husufi da roƙon ruwa
Raka'a biyu kamar nafila ta yau da kullum, da dogon karatu, cikin jam'i, sannan addu'a har husufin ya wuce.
Raka'a biyu, kowace da tsayuwa biyu, karatu biyu da ruku'u biyu, sannan huɗuba.
Raka'a biyu, kowace da tsayuwa biyu da ruku'u biyu; babu huɗuba, amma wa'azi mustahabbi ne.
Raka'a biyu, kowace da tsayuwa biyu da ruku'u biyu, da dogon karatu.
Sallar Istisƙa'i (roƙon ruwa) — a lokacin fari, al'umma tana fita da ƙasƙanci zuwa fili, tana yin raka'a biyu (kamar sallar Idi a wajen Shafi'i da Hanbali), liman kuma yana addu'a da istigfari. Imam Abu Hanifa ya ce addu'a da istigfari sun isa, almajiransa Abu Yusuf da Muhammad kuma sun tabbatar da sallar.
Ramuwar salloli
- Dole ne a rama kowace sallar farilla da ta wuce — da wuri-wuri, tare da tuba idan an bar ta ba tare da uzuri ba
- Yi ta kamar yadda ta wajaba: raka'a huɗu ta kasance huɗu ko da an rama a tafiya (biyu kuma idan ta wuce a tafiya)
- Yi niyyar takamaimiyar sallah, misali “Asuba ta farko da ta wuce ni” ko “Azahar ta ƙarshe da ta wuce ni”
- A mazhabar Hanafi ana rama Wutiri ma
- Shekaru da yawa da suka wuce: yi ƙarin sallar farilla ɗaya ko fiye tare da kowace sallar yau har a gama
Jeri tsakanin salloli da suka wuce da na yanzu wajibi ne idan sallolin da suka wuce ƙasa da shida ne, sai dai idan lokaci ya ƙure ko an manta.
Kiyaye jeri mustahabbi ne, ba wajibi ba.
Jeri wajibi ne a ƙananan adadi (huɗu ko ƙasa) idan an tuna.
Jeri wajibi ne, sai dai idan an manta ko ana tsoron sallar yanzu ta wuce.
Sallar mara lafiya da matafiyi
- 1
Tsaya idan za ka iya
Tsayuwa rukuni ce ta sallar farilla ga mai iko.
- 2
In ba haka ba ka zauna
Yi sallah a zaune a ƙasa ko a kujera, ka yi ruku'u da sujjada iyakar iyawarka; sujjada ta yi ƙasa da ruku'u.
- 3
In ba haka ba ka kwanta
Kwanta a gefen dama kana fuskantar Alƙibla, ko a bayanka ƙafafu suna fuskantar Alƙibla, ka yi nuni da kai.
- 4
Kada ka taɓa barin sallah
Muddin hankali yana nan, sallah ta wajaba ta kowace hanya da za a iya (Sahihul Bukhari 1117).