Namazın önemi
إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَٰبًا مَّوْقُوتًا
Şüphesiz namaz, müminlere belirli vakitlerde farz kılınmıştır.
Namaz akıllı ve ergenlik çağına girmiş her Müslümana farzdır. Çocuklara yedi yaşından itibaren öğretilir. Hayız ve nifas halindeki kadınlar namaz kılmaz ve kaza etmez. Peygamberimiz ﷺ buyurdu: “Kıyamet günü kulun ilk hesaba çekileceği şey namazdır.” (Nesâî 465, Tirmizî 413)
Namazın şartları
Bunlar namaza başlamadan önce yerine getirilmeli ve namaz boyunca devam etmelidir.
- Hadesten taharet — abdestli olmak, gerektiğinde gusül
- Necasetten taharet — beden, elbise ve namaz yeri temiz
- Setr-i avret — erkek için göbek ile diz arası; kadın için yüz ve eller dışında bütün beden (Hanefîlerde ayaklar da hariç)
- Vakit — her namazın kendi vakti vardır
- İstikbâl-i kıble — Mekke'deki Kâbe'ye yönelmek
- Niyet — kalben, belirli namaza
Abdest
Peygamberimizin ﷺ sünnetleriyle birlikte abdest alışı.
- 1
Niyet ve besmele
Kalben abdeste niyet edin ve “Bismillah” deyin.
- 2
Elleri yıkamak
İki eli bileklere kadar, parmak aralarıyla birlikte üç kez yıkayın.
- 3
Ağza su vermek
Ağza su alıp üç kez çalkalayın.
- 4
Buruna su vermek
Buruna su çekip sol elle sümkürün, üç kez.
- 5
Yüzü yıkamak
Saç bitiminden çene altına, bir kulaktan diğerine kadar üç kez.
- 6
Kolları yıkamak
Önce sağ sonra sol kolu, parmak uçlarından dirsekler dahil üç kez.
- 7
Başı ve kulakları meshetmek
Islak ellerle başı önden arkaya ve geri meshedin, sonra kulakların içini ve dışını meshedin.
- 8
Ayakları yıkamak
Önce sağ sonra sol ayağı, topuklar dahil, parmak araları ile üç kez.
- 9
Şehadet getirmek
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Ashhadu an la ilaha illallahu wahdahu la sharika lah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
Abdestten sonra bunu okuyana cennetin sekiz kapısı açılır (Müslim 234).
Dört: yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başın dörtte birini meshetmek, ayakları topuklarla yıkamak.
Altı: niyet, yüz, kollar, başın bir kısmını meshetmek, ayaklar ve tertip.
Yedi: niyet, yüz, kollar, başın tamamını meshetmek, ayaklar, muvâlât ve delk (ovmak).
Altı: yüz (ağız ve burun dahil), kollar, kulaklarla başın tamamını meshetmek, ayaklar, tertip ve muvâlât; niyet şarttır.
Abdesti bozan şeyler
| Sebep | Hüküm |
|---|---|
| Ön veya arka yoldan bir şey çıkması (idrar, dışkı, yel) | Abdesti bozar — ittifakla |
| Derin uyku, bayılma, sarhoşluk, aklın gitmesi | Abdesti bozar — ittifakla |
| Akan kan, irin veya ağız dolusu kusmak | Hanefîlere göre bozar; çok olursa Hanbelîlere göre de |
| Avret yerine doğrudan dokunmak | Şâfiî ve Hanbelîlere göre bozar; Mâlikîlere göre şartlı; Hanefîlere göre bozmaz |
| Karşı cinsin tenine dokunmak | Şâfiî: bozar; Mâlikî ve Hanbelî: şehvetle olursa; Hanefî: bozmaz |
| Namazda kahkahayla gülmek | Hanefîlere göre abdesti ve namazı bozar |
| Deve eti yemek | Hanbelîlere göre abdesti bozar |
Namaz vakitleri
| Namaz | Başlangıç | Bitiş |
|---|---|---|
| Sabah | Fecr-i sâdık | Güneşin doğuşu |
| Öğle | Güneşin zevalinden hemen sonra | Bir cismin gölgesi, zeval gölgesi hariç kendi boyu kadar olunca (Hanefîlerde iki katı) |
| İkindi | Öğle vaktinin bitişi | Güneşin batışı — güneş sararıncaya kadar geciktirmek mekruhtur |
| Akşam | Güneşin batışı | Kırmızı şafağın kaybolması (İmam Ebû Hanîfe'ye göre beyaz şafak) |
| Yatsı | Akşam vaktinin bitişi | Fecr-i sâdık — tercih edilen vakit gece yarısından öncedir |
Güneş doğarken, tam tepedeyken ve batarken, ayrıca sabah ve ikindi namazlarından sonra nafile kılınmaz. Kaza namazları cumhura göre bu vakitlerde kılınabilir; Hanefîler ise bu üç vakitte kılmaz.
Her namazın rekâtları
Müekked sünnetler gösterilmiştir. İkindinin ilk sünneti dört ve yatsının ilk sünneti dört rekât gayr-i müekkeddir. Şâfiî ve Hanbelîler öğleden önce iki müekked rekât sayar.
| Namaz | İlk sünnet | Farz | Son sünnet | Kıraat |
|---|---|---|---|---|
| Sabah | 2 | 2 | — | Açıktan |
| Öğle | 4 (Hanefî) / 2 | 4 | 2 | Gizli |
| İkindi | 4 (gayr-i müekked) | 4 | — | Gizli |
| Akşam | — | 3 | 2 | İlk ikisinde açıktan |
| Yatsı | 4 (gayr-i müekked) | 4 | 2 + Vitir | İlk ikisinde açıktan |
| Cuma | 4 (Hanefî) / 2 | 2 | 4 veya 2 | Açıktan |
Vâcip. Tek selamla üç rekât; ikinci rekâttan sonra oturulur, üçüncü rekâtta rükûdan önce kunut okunur.
Müekked sünnet. En az bir rekât, genellikle üç (iki ve bir), en çok on bir.
Müekked sünnet. Önce iki rekât şef' kılınır, sonra bir rekât.
Müekked sünnet. En az bir, en faziletlisi on bir; son rekâtta rükûdan sonra kunut.
Namaz nasıl kılınır, adım adım
Sabah gibi iki rekâtlı bir namaz. Üç veya dört rekâtlılarda ilk oturuştan sonra kalkıp devam edilir; fazla rekâtlarda yalnız Fâtiha okunur.
- 1
Niyet
Kıbleye dönüp kalben belirli namaza niyet edin.
- 2
İftitah tekbiri
ٱللَّهُ أَكْبَرُ
Allahu akbar
Elleri kaldırıp tekbir alın. Artık namaza girdiniz.
- 3
Kıyam ve Sübhâneke
سُبْحَانَكَ ٱللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ ٱسْمُكَ، وَتَعَالَىٰ جَدُّكَ، وَلَا إِلَٰهَ غَيْرُكَ
Subhanaka Allahumma wa bihamdika, wa tabaraka-smuka, wa ta'ala jadduka, wa la ilaha ghayruk
Sağ eli sol elin üzerine koyun ve Sübhâneke'yi gizlice okuyun.
- 4
Eûzü ve Fâtiha
أَعُوذُ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ — بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
A'udhu billahi minash-shaytanir-rajim. Bismillahir-Rahmanir-Rahim
Fâtiha'yı okuyup “Âmin” deyin, ilk iki rekâtta bir sure veya birkaç ayet okuyun.
- 5
Rükû
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْعَظِيمِ
Subhana Rabbiyal-'Azim (3×)
“Allahu ekber” diyerek sırt düz, eller dizlerde eğilin.
- 6
Rükûdan doğrulma
سَمِعَ ٱللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ — رَبَّنَا وَلَكَ ٱلْحَمْدُ
Sami'allahu liman hamidah. Rabbana wa lakal-hamd
Tamamen dik durun ve bir an bekleyin.
- 7
Secde
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْأَعْلَىٰ
Subhana Rabbiyal-A'la (3×)
“Allahu ekber” diyerek yedi uzuv üzerine secde edin: burunla birlikte alın, iki avuç, iki diz ve iki ayağın parmakları.
- 8
İki secde arası oturuş
رَبِّ ٱغْفِرْ لِي
Rabbighfir li
Sükûnetle oturun, sonra ikinci secdeyi yapın. Böylece bir rekât tamamlanır.
- 9
İkinci rekât
“Allahu ekber” diyerek kalkın ve Fâtiha'dan iki secdeye kadar tekrarlayın.
- 10
Teşehhüd
ٱلتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَٱلصَّلَوَاتُ وَٱلطَّيِّبَاتُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ ٱللَّهِ ٱلصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
At-tahiyyatu lillahi was-salawatu wat-tayyibat. As-salamu 'alayka ayyuhan-nabiyyu wa rahmatullahi wa barakatuh. As-salamu 'alayna wa 'ala 'ibadillahis-salihin. Ashhadu an la ilaha illallah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
İkinci secdeden sonra oturup Ettehiyyâtü'yü okuyun.
- 11
Peygamberimize ﷺ salavat
ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، ٱللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
Son oturuşta Ettehiyyâtü'den sonra Allâhümme salli-bârik ve dua okuyun.
- 12
Selam
ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ
As-salamu 'alaykum wa rahmatullah
Başınızı önce sağa, sonra sola çevirin.
Mezhepler arasındaki farklar
Dört mezhebin hepsi Ehl-i Sünnet içinde geçerli yollardır. Size öğretilen veya bölgenizde yaygın olan mezhebe uyun.
Yalnız iftitah tekbirinde.
İftitah tekbirinde, rükûdan önce ve sonra ve ilk teşehhüdden kalkarken.
İftitah tekbirinde (mutemed görüş).
İftitah tekbirinde, rükûdan önce ve sonra.
Erkekler göbek altında; kadınlar göğüs üzerinde.
Göğsün altında, göbeğin üstünde.
Farzlarda eller yanlarda salınır (sedl); nafilede bağlamak caizdir.
Göbek altında.
Cemaat dinler, okumaz.
Cemaate her rekâtta farzdır.
Gizli okunan namazlarda müstehap; imam açıktan okurken okunmaz.
Gizli namazlarda ve imamın duraklamalarında müstehap.
Sabahta yok; kunut vitirdedir.
Sabahın ikinci rekâtında rükûdan sonra sünnettir.
Sabahta rükûdan önce gizlice müstehaptır.
Musibet zamanları dışında sabahta yok; kunut vitirdedir.
Namazı bozan şeyler
- Kasten konuşmak, az da olsa (Şâfiî ve diğerlerine göre unutarak konuşmak affedilir)
- Yemek veya içmek
- Namazla ilgisi olmayan çok hareket
- Abdestin bozulması
- Özürsüz olarak göğsü kıbleden çevirmek
- Bir rüknü veya şartı terk etmek
- Kahkaha ile gülmek
- Avretin uzunca açık kalması
Sehiv secdesi
Sehiv secdesi, yanılarak yapılan eksiklik, fazlalık veya şüpheyi telafi eden iki fazla secdedir.
Son oturuşta Ettehiyyâtü'den sonra: sağa tek selam, iki secde, sonra Ettehiyyâtü, salavat ve son selam.
Son selamdan önce, Ettehiyyâtü ve salavattan sonra.
Eksiklikte selamdan önce; fazlalıkta selamdan sonra.
Genellikle selamdan önce; yanılarak erken selam verildiyse selamdan sonra.
Üç mü dört mü kıldığınızdan şüphe ederseniz azı esas alın ve sehiv secdesi yapın (Müslim 571).
Diğer namazlar
Cuma
Hutbeden sonra cemaatle iki rekât, öğle namazının yerine. Ergen, mukim erkeklere farzdır.
Bayram namazları
Ramazan ve Kurban bayramlarında zâid tekbirlerle iki rekât. Hanefîlere göre vâcip; diğerlerine göre müekked sünnet.
Cenaze namazı
Ayakta dört tekbir, rükû ve secde yok: Fâtiha/Sübhâneke, salavat, ölü için dua, sonra selam.
Teravih
Ramazan gecelerinde ikişer rekât kılınan namaz. Dört mezhebe göre yirmi rekât; sekiz rekât da uygulanır.
Teheccüd ve Kuşluk
Uykudan sonra gece namazı, en faziletlisi son üçte birde; kuşluk ise güneş yükseldikten öğleye yakın zamana kadar.
İstihare
Mubah bir karar öncesi iki rekât nafile ve ardından istihare duası.
Yaklaşık 77 km ve üzeri yolculukta dört rekâtlı farzları ikiye indirmek (kasr) vâciptir. Cem yalnız Arafat ve Müzdelife'de yapılır.
Yaklaşık 81 km ve üzeri yolculukta kasr ve cem (öğle-ikindi, akşam-yatsı) caizdir.
Yaklaşık 80 km ve üzeri yolculukta kasr müekked sünnettir; cem caizdir.
Yaklaşık 81 km ve üzeri yolculukta kasr daha faziletlidir; cem caizdir.
Gusül ve teyemmüm
Gusül
- 1
Niyet edin ve besmele çekin
Cünüplük, hayız veya nifasın bitmesinden sonra farzdır.
- 2
Elleri ve avret yerini yıkayın
Necaseti giderin.
- 3
Abdest alın
Namaz abdesti gibi; ayaklar sona bırakılabilir.
- 4
Bütün bedene su dökün
Başa üç kez, sonra sağ ve sol tarafa; su bütün tene ve saç diplerine ulaşsın. Hanefîlere göre ağza ve buruna su vermek de farzdır.
Teyemmüm
- 1
Ne zaman caizdir
Su bulunmadığında veya kullanmak zarar vereceğinde.
- 2
Temiz toprağa vurun
Niyetle iki avucu temiz toprağa veya toza vurun.
- 3
Yüzü ve elleri meshedin
Yüzü, sonra elleri meshedin (Hanefî ve Şâfiîlere göre dirseklere kadar).
Sorular
Sıkça sorulan sorular
Bir namazı kaçırırsam ne yapmalıyım?
Kaçırılan farz namaz bir an önce kaza edilmeli; özürsüz kaçırıldıysa tövbe de edilmelidir.
Arapça dışında bir dille namaz kılınır mı?
Namazdaki kıraat ve belirli zikirler Arapçadır. Yeni başlayanlar önce Fâtiha'yı öğrenmeli; namaz dışındaki dualar her dilde yapılabilir.
Hangi mezhebe uymalıyım?
Dört Sünnî mezhepten herhangi birine. Çoğu kişi bölgesinin veya hocasının mezhebine uyar ve onda istikrarlı olur.
Kadınlar nasıl namaz kılar?
Kadınlar da aynı şekilde kılar; mezheplerde bazı duruş farkları zikredilmiştir (rükû ve secdede toplu durmak gibi). Cemaatle namaz kadınlara farz değildir.