Namazın çeşitleri
| Çeşit | Anlamı | Örnekler |
|---|---|---|
| Farz | Terk etmek büyük günahtır; kaçırılırsa kaza edilir | Beş vakit namaz, cuma |
| Farz-ı kifâye | Topluma farzdır; bir kısmı kılınca diğerlerinden düşer | Cenaze namazı |
| Vâcip (Hanefî) | Farzdan aşağı, sünnetten yukarı; terk eden günaha girer | Vitir, iki bayram namazı |
| Müekked sünnet | Peygamberimiz ﷺ devamlı kılmıştır; terk edilmemelidir | Sabahın sünneti, teravih, bayram (diğer mezhepler) |
| Nafile | Ek sevap; terkinde günah yok | Teheccüd, kuşluk, tahiyyetü'l-mescid, istihare |
Beş vakit namaz
| Namaz | Rekât (farz) | Kıraat | Notlar |
|---|---|---|---|
| Sabah | 2 | İkisinde de açıktan | Öncesindeki iki rekât sünnet en kuvvetli sünnettir. Güneş doğmadan kılın. |
| Öğle | 4 | Gizli | Cuma günü cumaya katılanlar için yerine cuma namazı kılınır. Şiddetli sıcakta biraz geciktirilebilir. |
| İkindi | 4 | Gizli | Güneş sararıncaya kadar geciktirmeyin. Hanefîlere göre daha geç başlar (gölge iki kat). |
| Akşam | 3 | İlk ikisinde açıktan | Güneş batınca hemen kılın; vakti kısadır. |
| Yatsı | 4 | İlk ikisinde açıktan | Gece yarısından önce kılmak efdaldir, ardından vitir. |
Üç veya dört rekâtlı namaz
- 1
İlk iki rekât
Temel kılınış gibi: her rekâtta Fâtiha ve bir sure, rükû, iki secde.
- 2
İlk oturuş
İkinci rekâttan sonra oturup yalnız Ettehiyyâtü'yü okuyun, sonra “Allahu ekber” diyerek kalkın.
- 3
Üçüncü (ve dördüncü) rekât
Yalnız Fâtiha'yı (gizlice) okuyun, sonra rükû ve iki secde.
- 4
Son oturuş
Ettehiyyâtü, salli-bârik ve dua okuyun, sonra sağa ve sola selam verin.
Vitir
Vitir yatsıdan sonra sabaha kadar kılınır. Peygamberimiz ﷺ buyurdu: “Gece namazınızın sonunu vitir yapın.” (Buhârî 998)
Vâcip. Tek selamla üç rekât. İkinciden sonra teşehhüd için oturulur; üçüncüde sureden sonra tekbirle eller kaldırılır ve rükûdan önce kunut okunur.
Müekked sünnet. Bir ile on bir rekât, genellikle iki ve bir. Ramazan'ın ikinci yarısında son rekâtta rükûdan sonra kunut.
Müekked sünnet. İki rekât şef'den sonra bir rekât; vitirde kunut yoktur.
Müekked sünnet. Bir ile on bir rekât; yıl boyunca son rekâtta rükûdan sonra kunut.
Kunut duası
- 1
Hanefî mezhebinin kunut duası
اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْتَعِينُكَ وَنَسْتَغْفِرُكَ وَنُؤْمِنُ بِكَ وَنَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ وَنُثْنِي عَلَيْكَ الْخَيْرَ وَنَشْكُرُكَ وَلَا نَكْفُرُكَ وَنَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ، اللَّهُمَّ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَلَكَ نُصَلِّي وَنَسْجُدُ وَإِلَيْكَ نَسْعَى وَنَحْفِدُ وَنَرْجُو رَحْمَتَكَ وَنَخْشَى عَذَابَكَ إِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ
Allah'ım! Senden yardım ister, bağışlanma diler, sana iman eder, sana tevekkül ederiz. Seni hayırla överiz, sana şükreder, nankörlük etmeyiz; sana isyan edeni bırakırız. Allah'ım! Yalnız sana kulluk eder, senin için namaz kılar, secde ederiz; sana koşarız. Rahmetini umar, azabından korkarız; şüphesiz azabın kâfirlere ulaşacaktır. (İbn Ebî Şeybe, Musannef, Hz. Ömer'den)
- 2
Hz. Hasan'a öğretilen kunut
اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، وَإِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ
Allah'ım! Hidayet verdiklerinle beni de hidayete erdir, afiyet verdiklerinle bana da afiyet ver, dost edindiklerinle beni de dost edin, verdiklerini bana bereketli kıl ve takdir ettiğin kötülükten beni koru. Hüküm veren sensin, sana hüküm verilmez; dost edindiğin zelil olmaz. Rabbimiz, sen mübareksin ve yücesin. (Ebû Dâvûd 1425, Tirmizî 464)
Öğreninceye kadar “Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr” okuyun veya istiğfar edin.
Cuma namazı
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نُودِىَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوْمِ ٱلْجُمُعَةِ فَٱسْعَوْا۟ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ وَذَرُوا۟ ٱلْبَيْعَ
Ey iman edenler! Cuma günü namaza çağrıldığınızda Allah'ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın.
Kimlere farzdır
- Ergen, akıllı Müslüman erkekler
- Mukimler (yolcular değil)
- Hastalık veya meşru özrü olmayanlar
- Kadınlar, yolcular ve hastalar katılabilir; cumaları öğlenin yerini tutar
- 1
Hazırlık
Gusül abdesti alın, temiz giyinin, koku sürün (erkekler) ve erken gidin.
- 2
İlk sünnet
Hutbeden önce tahiyyetü'l-mescid veya dört rekât sünnet (Hanefî) kılın.
- 3
Hutbeyi dinleyin
Sessizce ve dikkatle oturun; hutbe sırasında konuşmak, birine “sus” demek bile caiz değildir.
- 4
İki rekât farz
İmamın arkasında açıktan okunan iki rekât. Öğlenin yerini tutar.
- 5
Son sünnet
Dört rekât (Hanefî ve Şâfiî) veya Peygamberimiz ﷺ gibi evde iki rekât.
Kehf suresini okuyun, Peygamberimize ﷺ bolca salavat getirin ve dua edin — cuma gününde duaların kabul olduğu bir an vardır, özellikle ikindiden sonra aranır.
Bayram namazları
Ramazan Bayramı (1 Şevval) ve Kurban Bayramı'nda (10 Zilhicce) cemaatle iki rekât; güneş doğduktan yaklaşık 15–20 dakika sonradan zevale kadar. Ezan ve kamet yoktur; hutbe namazdan sonra okunur.
Vâcip. Her rekâtta elleri kaldırarak üç zâid tekbir: birinci rekâtta Sübhâneke'den sonra ve kıraatten önce; ikinci rekâtta kıraatten sonra ve rükûdan önce.
Müekked sünnet. Birinci rekâtta iftitahtan sonra yedi, ikinci rekâtta kıraatten önce beş zâid tekbir.
Müekked sünnet. Birinci rekâtta iftitah tekbirinden sonra altı, ikincide beş zâid tekbir.
Farz-ı kifâye. Kıraatten önce birinci rekâtta altı, ikincide beş zâid tekbir.
Bayramın sünnetleri
- Gusül, en güzel elbise ve koku
- Ramazan Bayramı namazından önce hurma yemek; Kurban Bayramı'nda namazdan sonraya kadar yememek
- Ramazan Bayramı namazından önce fitreyi vermek
- Yolda bayram tekbirleri getirmek
- Bir yoldan gidip başka yoldan dönmek
ٱللَّهُ أَكْبَرُ ٱللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ، وَٱللَّهُ أَكْبَرُ ٱللَّهُ أَكْبَرُ وَلِلَّهِ ٱلْحَمْدُ
Allah en büyüktür, Allah en büyüktür; Allah'tan başka ilah yoktur. Allah en büyüktür, Allah en büyüktür; hamd Allah'a mahsustur.
Cenaze namazı
Ayakta dört tekbirle, rükû ve secdesiz kılınan farz-ı kifâye. İmam ölünün göğsü hizasında durur (Hanefî); Şâfiî ve Hanbelîlere göre erkeğin başı, kadının ortası hizasında.
- 1
Niyet ve ilk tekbir
Cenaze namazına niyet edin, elleri kaldırıp “Allahu ekber” deyin. Sonra Sübhâneke (Hanefî) veya Fâtiha (Şâfiî ve Hanbelî) okuyun; Mâlikîler Allah'a hamd ve dua eder.
- 2
İkinci tekbir
“Allahu ekber” deyip Allâhümme salli-bârik okuyun.
- 3
Üçüncü tekbir — ölü için dua
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا، وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ
Allah'ım! Dirilerimizi ve ölülerimizi, burada olanlarımızı ve olmayanlarımızı, küçüklerimizi ve büyüklerimizi, erkeklerimizi ve kadınlarımızı bağışla. Allah'ım! Aramızdan yaşattığını İslam üzere yaşat, öldürdüğünü iman üzere öldür. (Tirmizî 1024, Ebû Dâvûd 3201)
- 4
Dördüncü tekbir ve selam
“Allahu ekber” deyip kısa bir süre bekleyin (bazıları kısa bir dua ekler), sonra mezhebe göre yalnız sağa veya iki tarafa selam verin.
Bağışlanma duası yerine: “Allâhümme'c'alhü lenâ feratan ve'c'alhü lenâ ecran ve zuhran” — Allah'ım, onu bize öncü, ecir ve azık kıl.
Teravih
Teravih, Ramazan gecelerinde yatsıdan sonra ve vitirden önce ikişer rekât kılınan, her dört rekâtta kısa bir dinlenme yapılan namazdır. Müekked sünnettir, cemaatle kılmak efdaldir. Hz. Ömer döneminde yerleşen uygulamaya uyarak Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin görüşü yirmi rekâttır; Hz. Âişe'nin Peygamberimizin ﷺ gece namazına dair rivayetine dayanarak sekiz rekât da yaygın olarak kılınır (Buhârî 1147).
Birçok camide her gece bir cüz okunarak ay boyunca hatim yapılır.
Gece ve nafile namazlar
Teheccüd
Uykudan sonra kılınan gece namazı; en faziletlisi gecenin son üçte birinde, ikişer rekât — genellikle iki ile on iki rekât arası, vitirle bitirilir.
Kuşluk / İşrak
Güneş doğduktan yaklaşık 15–20 dakika sonradan zevale yakın vakte kadar iki ile sekiz (veya on iki) rekât.
Tahiyyetü'l-mescid
Camiye girince oturmadan önce iki rekât (Buhârî 444).
Abdest sonrası
Abdestten sonra kılınan, Bilâl hadisinde övülen iki rekât (Buhârî 1149).
Tövbe namazı
Temizlenin, iki rekât kılın ve Allah'tan bağışlanma dileyin (Ebû Dâvûd 1521).
İkindi ve yatsıdan önce
İkindi ve yatsıdan önceki dörder rekât gayr-i müekked sünnettir.
İstihare
- 1
İki rekât nafile kılın
İstihare niyetiyle, kerahat vakitleri dışında.
- 2
Duayı okuyun
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلَا أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلَا أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاقْدُرْهُ لِي وَيَسِّرْهُ لِي ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الْأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ ثُمَّ أَرْضِنِي بِهِ
“Hâze'l-emr” (bu iş) dediğiniz yerde işinizi anın. (Buhârî 1162)
- 3
Tevekkülle ilerleyin
İstişareden sonra size en iyi görüneni yapın; işte kolaylık veya engel de cevabın parçasıdır. Rüya görmek şart değildir.
Küsuf ve yağmur duası namazları
Normal nafile gibi uzun kıraatli iki rekât, cemaatle; ardından tutulma bitinceye kadar dua.
Her rekâtında iki kıyam, iki kıraat ve iki rükû olan iki rekât, sonra hutbe.
Her rekâtında iki kıyam ve iki rükû olan iki rekât; hutbe yok ama öğüt müstehap.
Her rekâtında iki kıyam ve iki rükû olan uzun kıraatli iki rekât.
Yağmur duası namazı (istiskâ) — kuraklık zamanında halk tevazu ile açık bir alana çıkar, iki rekât kılar (Şâfiî ve Hanbelîlere göre bayram namazı gibi), imam dua ve istiğfar eder. İmam Ebû Hanîfe dua ve istiğfarın yeterli olduğunu söylemiş, talebeleri Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed namazı kabul etmiştir.
Kaza namazları
- Kaçırılan her farz namaz kaza edilmelidir — bir an önce, özürsüz kaçırıldıysa tövbeyle
- Borçlandığı gibi kılınır: dört rekâtlı, yolculukta kaza edilse de dörttür (yolculukta kaçırıldıysa iki)
- Belirli namaza niyet edin, örn. “kaçırdığım ilk sabah namazı” veya “kaçırdığım son öğle namazı”
- Hanefî mezhebinde vitir de kaza edilir
- Yıllarca kaçırılmışsa: bitene kadar her vakitle birlikte bir veya daha fazla kaza kılın
Kaza namazları altıdan azsa kaza ile vakit namazı arasında tertip farzdır; vakit dar olursa veya unutulursa düşer.
Tertibe riayet müstehaptır, farz değildir.
Az sayıda (dört veya daha az) kaza hatırlanırsa tertip farzdır.
Unutma veya vakit namazını kaçırma endişesi dışında tertip farzdır.
Hasta ve yolcunun namazı
- 1
Gücünüz yetiyorsa ayakta
Gücü yeten için farz namazda kıyam rükündür.
- 2
Değilse oturarak
Yerde veya sandalyede oturarak kılın, rükû ve secdeyi gücünüz yettiğince yapın; secde rükûdan daha alçak olsun.
- 3
Değilse yatarak
Kıbleye karşı sağ yan üzerine veya ayaklar kıbleye doğru sırtüstü yatarak başla işaret edin.
- 4
Namazı asla terk etmeyin
Akıl yerinde olduğu sürece namaz, güç yetirilen şekilde farzdır (Buhârî 1117).