Farziyet
وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ
Namazı kılın, zekâtı verin.
Zekât şu durumda farzdır
- Mal sahibi hür bir Müslüman ise (Hanefîler akıl ve bulûğu da şart koşar; diğer mezheplere göre çocuğun malında da zekât vardır, velisi öder)
- Mal tam mülkiyette ve sahibinin tasarrufunda ise
- Vadesi gelmiş borçlar düşüldükten sonra nisaba ulaşıyorsa
- Nisap miktarındayken üzerinden tam bir kamerî yıl (havl) geçmişse
- Artan veya artabilen bir mal ise: para, altın, gümüş, ticaret malı, hayvan, ürün
Nisap: alt sınır
| Ölçü | Ağırlık | Esas |
|---|---|---|
| Altın | 87,48 g (20 miskal) | Bazıları 85 g hesaplar |
| Gümüş | 612,36 g (200 dirhem) | Bazıları 595 g hesaplar |
| Para ve ticaret malları | Altın veya gümüş nisabının değeri | Fakirlere daha faydalı olduğu için birçok çağdaş âlim gümüşü tercih eder |
Sabit bir hicri tarih seçin — birçokları 1 Ramazan'ı seçer. Her yıl o tarihte zekâta tabi malınız nisaba ulaşıyorsa toplamın %2,5'ini verin. Hanefîler yalnız yılın başına ve sonuna bakar; diğerleri malın yıl boyu nisapta kalmasını şart koşar.
Zekâta tabi mallar
| Mal | Zekâta tabi mi? | Oran |
|---|---|---|
| Nakit, banka bakiyeleri, dijital cüzdanlar | Evet | 2.5% |
| Altın ve gümüş (sikke, külçe) | Evet | 2.5% |
| Kadınların kullandığı altın ve gümüş ziynet | Hanefî: evet. Şâfiî, Mâlikî, Hanbelî: normal mubah kullanım içinse hayır | 2.5% |
| Alım satım için alınan hisseler | Evet, piyasa değeri üzerinden | 2.5% |
| Uzun vadeli hisseler | Şirket varlıklarının zekâta tabi kısmı üzerinden | 2.5% |
| Ticari stok ve mallar | Evet, satış değeri üzerinden | 2.5% |
| Geri dönmesi beklenen alacaklar | Evet | 2.5% |
| Ev, araba, eşya, kişisel giyim | Hayır | — |
| Kiraya verilen gayrimenkul | Gayrimenkulün kendisinde hayır; biriken kira gelirinde evet | 2.5% |
| Tarım ürünleri | Hasatta evet (öşür) | Yağmurla sulanıyorsa %10, emekle sulanıyorsa %5 |
| Serbest otlayan hayvanlar (deve, sığır, koyun) | Evet, ayrıntılı tablolara göre | Değişir |
Borçlar ve yükümlülükler
İnsanlara olan borçlar nisaba bakılmadan önce zekâta tabi maldan düşülür.
Mutemed görüşe göre borç zekâta engel değildir; birçok çağdaş âlim vadesi gelmiş borcun düşülmesine izin verir.
Borç para cinsi mallardan (altın, gümüş, nakit) düşülür; tarım ürünü ve hayvanlardan düşülmez.
Borç bütün zekâta tabi mallardan düşülür.
Konut kredisi ve uzun taksitlerde birçok çağdaş âlim yalnızca önümüzdeki on iki ayın taksitlerini düşer.
Sekiz sınıf
إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَٱلْمَسَٰكِينِ وَٱلْعَٰمِلِينَ عَلَيْهَا وَٱلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِى ٱلرِّقَابِ وَٱلْغَٰرِمِينَ وَفِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبْنِ ٱلسَّبِيلِ
Sadakalar ancak fakirler, düşkünler, onları toplayan görevliler, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar, kölelerin hürriyeti, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir.
Fukarâ
الفُقَرَاء
Az bir şeyi olan veya hiçbir şeyi olmayan fakirler.
Mesâkîn
المَسَاكِين
Geliri ihtiyacını karşılamayan düşkünler.
Âmilîn
العَامِلِين
Zekâtı toplayıp dağıtmakla görevliler.
Müellefe-i kulûb
المُؤَلَّفَة قُلُوبُهُم
Kalpleri İslam'a ısındırılmak veya imanı güçlendirilmek istenenler.
Fi'r-rikâb
فِي الرِّقَاب
Esaretten kurtarılacaklar.
Gârimîn
الغَارِمِين
Meşru borç altında ezilenler.
Fî sebîlillâh
فِي سَبِيلِ الله
Allah yolunda olanlar.
İbnü's-sebîl
ابْن السَّبِيل
Yolda kalmış yolcu.
Anne-baba ve dedeler, çocuklar ve torunlar, eşiniz (çoğu mezhebe göre), zenginler ve Peygamber ailesi (Benî Hâşim).
Sorular
Sıkça sorulan sorular
Zekât yıl içinde taksitle verilebilir mi?
Evet; yıl içinde peşin verip zekât tarihinizde kalanını tamamlayabilirsiniz.
Emeklilik birikimime zekât düşer mi?
Parayı çekebiliyorsanız birçok âlim zekâta tabi sayar. Kilitli fonlar ele geçince zekâta tabi olur.
Gayrimüslime zekât verilir mi?
Cumhur, müellefe-i kulûb sınıfı dışında zekâtı Müslümanlarla sınırlar. Genel sadaka herkese verilebilir.
Zekât ile sadaka arasındaki fark nedir?
Zekât, belirli alıcıları olan farz ve belirli bir paydır. Sadaka ise her miktarda ve her zaman verilebilen gönüllü bağıştır.