Umuhimu wa Sala
إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتْ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ كِتَٰبًا مَّوْقُوتًا
Hakika sala kwa waumini ni faradhi iliyowekewa nyakati maalumu.
Sala ni faradhi kwa kila Muislamu mwenye akili aliyebalehe. Watoto hufundishwa kuanzia umri wa miaka saba. Wanawake husamehewa wakati wa hedhi na nifasi na hawazilipi sala hizo. Mtume ﷺ alisema: “Jambo la kwanza mja atakalohesabiwa Siku ya Kiyama ni sala.” (Sunan an-Nasa'i 465, Jami' at-Tirmidhi 413)
Masharti ya sala
Haya lazima yatimizwe kabla sala haijaanza na yaendelee hadi mwisho.
- Twahara dhidi ya hadathi — kuwa na udhu, na josho inapobidi
- Mwili, nguo na mahali safi — bila najisi
- Kusitiri uchi — kwa wanaume kuanzia kitovu hadi magoti; kwa wanawake mwili wote isipokuwa uso na viganja (na miguu kwa madhehebu ya Hanafi)
- Kuingia kwa wakati — kila sala ina wakati wake
- Kuelekea Kibla — upande wa Al-Kaaba huko Makka
- Nia — moyoni, kwa sala husika
Udhu
Jinsi Mtume ﷺ alivyotawadha, pamoja na sunna zake.
- 1
Nia na Bismillah
Nuia udhu moyoni na useme “Bismillah”.
- 2
Osha mikono
Osha mikono yote miwili hadi vifundo mara tatu, katikati ya vidole.
- 3
Sukutua kinywa
Tia maji kinywani na usukutue mara tatu.
- 4
Pandisha maji puani
Vuta maji puani na uyapenge kwa mkono wa kushoto, mara tatu.
- 5
Osha uso
Kuanzia maoteo ya nywele hadi chini ya kidevu na kutoka sikio hadi sikio, mara tatu.
- 6
Osha mikono hadi viwiko
Mkono wa kulia kisha wa kushoto, kuanzia ncha za vidole hadi viwiko pamoja navyo, mara tatu.
- 7
Paka kichwa na masikio
Pitisha mikono yenye maji juu ya kichwa kutoka mbele hadi nyuma na kurudi, kisha paka masikio ndani na nje.
- 8
Osha miguu
Mguu wa kulia kisha wa kushoto, hadi vifundo pamoja navyo, katikati ya vidole, mara tatu.
- 9
Shuhudia
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Ashhadu an la ilaha illallahu wahdahu la sharika lah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
Anayesema hivi baada ya udhu, hufunguliwa milango minane ya Pepo (Sahih Muslim 234).
Nne: kuosha uso, mikono pamoja na viwiko, kupaka robo ya kichwa, kuosha miguu pamoja na vifundo.
Sita: nia, uso, mikono, kupaka sehemu ya kichwa, miguu, na kufuata mpangilio.
Saba: nia, uso, mikono, kupaka kichwa chote, miguu, kufululiza (muwalat) na kusugua (dalk).
Sita: uso (pamoja na kinywa na pua), mikono, kupaka kichwa chote pamoja na masikio, miguu, mpangilio na kufululiza; nia ni sharti.
Yanayotengua udhu
| Sababu | Hukumu |
|---|---|
| Kitu chochote kinachotoka kwenye tupu ya mbele au ya nyuma (mkojo, kinyesi, upepo) | Hutengua udhu — kwa ijmaa |
| Usingizi mzito, kuzimia, ulevi, kupoteza akili | Hutengua udhu — kwa ijmaa |
| Damu inayotiririka, usaha, au matapishi ya mdomo mzima | Hutengua udhu kwa madhehebu ya Hanafi; pia Hanbali ikiwa ni mengi |
| Kugusa tupu moja kwa moja | Hutengua udhu kwa Shafii na Hanbali; Maliki kwa masharti; si kwa Hanafi |
| Kugusana ngozi na mtu wa jinsia nyingine | Shafii: hutengua udhu; Maliki na Hanbali: kwa matamanio tu; Hanafi: hautenguki |
| Kucheka kwa sauti ndani ya sala | Hutengua udhu na sala kwa madhehebu ya Hanafi |
| Kula nyama ya ngamia | Hutengua udhu kwa madhehebu ya Hanbali |
Nyakati za sala
| Sala | Huanza | Huisha |
|---|---|---|
| Alfajiri | Alfajiri ya kweli (al-fajr as-sadiq) | Macheo |
| Adhuhuri | Mara tu baada ya jua kupinduka katikati ya mbingu | Kivuli cha kitu kinapolingana na urefu wake (mara mbili ya urefu wake kwa Hanafi), pamoja na kivuli cha adhuhuri |
| Alasiri | Mwisho wa Adhuhuri | Machweo — kuchelewesha hadi jua lififie ni makruhu |
| Magharibi | Machweo | Kutoweka kwa wekundu wa magharibi (weupe kwa Imam Abu Hanifa) |
| Isha | Mwisho wa Magharibi | Alfajiri ya kweli — wakati bora ni kabla ya nusu ya usiku |
Sala za sunna hazisaliwi jua linapochomoza, likiwa katikati ya mbingu, au linapozama, na baada ya sala za Alfajiri na Alasiri. Sala za faradhi zilizopita zinaweza kulipwa nyakati hizo kwa mujibu wa wengi, isipokuwa madhehebu ya Hanafi katika nyakati hizo tatu zenyewe.
Rakaa za kila sala
Zinaonyeshwa sunna zilizokokotezwa (muakkada). Sunna nne kabla ya Alasiri na mbili kabla ya Isha ni za hiari. Shafii na Hanbali huhesabu rakaa mbili zilizokokotezwa kabla ya Adhuhuri.
| Sala | Sunna kabla | Faradhi | Sunna baada | Kisomo |
|---|---|---|---|---|
| Alfajiri | 2 | 2 | — | Kwa sauti |
| Adhuhuri | 4 (Hanafi) / 2 | 4 | 2 | Kimya |
| Alasiri | 4 (hiari) | 4 | — | Kimya |
| Magharibi | — | 3 | 2 | Kwa sauti katika mbili za mwanzo |
| Isha | 4 (hiari) | 4 | 2 + Witri | Kwa sauti katika mbili za mwanzo |
| Ijumaa | 4 (Hanafi) / 2 | 2 | 4 au 2 | Kwa sauti |
Wajibu. Rakaa tatu kwa salamu moja, kukaa baada ya ya pili, na Qunut kabla ya rukuu ya tatu.
Sunna iliyokokotezwa. Angalau rakaa moja, kwa kawaida tatu (mbili kisha moja), hadi kumi na moja.
Sunna iliyokokotezwa. Rakaa moja inayotanguliwa na shaf'i ya rakaa mbili.
Sunna iliyokokotezwa. Angalau moja, bora kumi na moja; Qunut baada ya rukuu katika rakaa ya mwisho.
Jinsi ya kusali, hatua kwa hatua
Sala ya rakaa mbili kama Alfajiri. Kwa rakaa tatu au nne, simama baada ya tashahudi ya kwanza na uendelee, ukisoma Al-Fatiha peke yake katika rakaa za ziada.
- 1
Nia
Elekea Kibla na unuie sala husika moyoni.
- 2
Takbira ya kuhirimia
ٱللَّهُ أَكْبَرُ
Allahu akbar
Inua mikono na useme takbira. Sasa umeingia katika sala.
- 3
Kusimama (qiyam) na dua ya kufungulia
سُبْحَانَكَ ٱللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، وَتَبَارَكَ ٱسْمُكَ، وَتَعَالَىٰ جَدُّكَ، وَلَا إِلَٰهَ غَيْرُكَ
Subhanaka Allahumma wa bihamdika, wa tabaraka-smuka, wa ta'ala jadduka, wa la ilaha ghayruk
Weka mkono wa kulia juu ya wa kushoto na usome dua ya kufungulia kimya.
- 4
Omba kinga na usome Al-Fatiha
أَعُوذُ بِٱللَّهِ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ ٱلرَّجِيمِ — بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
A'udhu billahi minash-shaytanir-rajim. Bismillahir-Rahmanir-Rahim
Soma Sura Al-Fatiha, sema “Amin”, kisha usome sura nyingine au aya kadhaa katika rakaa mbili za mwanzo.
- 5
Rukuu
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْعَظِيمِ
Subhana Rabbiyal-'Azim (3×)
Sema “Allahu akbar”, inama mgongo ukiwa sawa na mikono juu ya magoti.
- 6
Kuinuka kutoka rukuu
سَمِعَ ٱللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ — رَبَّنَا وَلَكَ ٱلْحَمْدُ
Sami'allahu liman hamidah. Rabbana wa lakal-hamd
Simama wima kabisa na utulie.
- 7
Sijda
سُبْحَانَ رَبِّيَ ٱلْأَعْلَىٰ
Subhana Rabbiyal-A'la (3×)
Sema “Allahu akbar” na usujudu juu ya viungo saba: paji la uso pamoja na pua, viganja viwili, magoti mawili na vidole vya miguu yote miwili.
- 8
Kukaa kati ya sijda mbili
رَبِّ ٱغْفِرْ لِي
Rabbighfir li
Kaa kwa utulivu, kisha usujudu sijda ya pili. Hii inakamilisha rakaa moja.
- 9
Rakaa ya pili
Simama kwa “Allahu akbar” na urudie kuanzia Al-Fatiha hadi sijda mbili.
- 10
Tashahudi
ٱلتَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَٱلصَّلَوَاتُ وَٱلطَّيِّبَاتُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، ٱلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ ٱللَّهِ ٱلصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
At-tahiyyatu lillahi was-salawatu wat-tayyibat. As-salamu 'alayka ayyuhan-nabiyyu wa rahmatullahi wa barakatuh. As-salamu 'alayna wa 'ala 'ibadillahis-salihin. Ashhadu an la ilaha illallah, wa ashhadu anna Muhammadan 'abduhu wa rasuluh
Kaa baada ya sijda ya pili na usome tashahudi.
- 11
Kumswalia Mtume ﷺ
ٱللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، ٱللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ
Katika kikao cha mwisho, fuatisha tashahudi kwa swala ya Ibrahimiyya na dua.
- 12
Kumaliza kwa salamu
ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ ٱللَّهِ
As-salamu 'alaykum wa rahmatullah
Geuza kichwa kulia, kisha kushoto.
Tofauti kati ya madhehebu
Madhehebu yote manne ni njia halali ndani ya Ahlus Sunna. Fuata madhehebu uliyofundishwa, au yale yaliyoenea katika jamii yako.
Katika takbira ya kuhirimia tu.
Katika takbira ya kuhirimia, kabla na baada ya rukuu, na wakati wa kusimama kutoka tashahudi ya kwanza.
Katika takbira ya kuhirimia (rai inayotegemewa).
Katika takbira ya kuhirimia na kabla na baada ya rukuu.
Wanaume chini ya kitovu; wanawake kifuani.
Chini ya kifua na juu ya kitovu.
Kuachia mikono pembeni (sadl) katika sala za faradhi; kufunga mikono kunaruhusiwa katika sala za sunna.
Chini ya kitovu.
Maamuma husikiliza wala hasomi.
Ni wajibu kwa maamuma katika kila rakaa.
Inapendekezwa katika sala za kimya; haisomwi imamu anaposoma kwa sauti.
Inapendekezwa katika sala za kimya na wakati imamu anaponyamaza.
Si katika Alfajiri; Qunut iko katika Witri.
Sunna katika rakaa ya pili ya Alfajiri baada ya rukuu.
Inapendekezwa kimya katika Alfajiri, kabla ya rukuu.
Si katika Alfajiri isipokuwa wakati wa misiba; Qunut iko katika Witri.
Yanayobatilisha sala
- Kuzungumza kwa makusudi, hata kidogo (mazungumzo ya kusahau yanasamehewa na Shafii na wengine)
- Kula au kunywa
- Harakati nyingi zisizohusiana na sala
- Kutenguka kwa udhu
- Kugeuza kifua mbali na Kibla bila udhuru
- Kuacha nguzo (rukn) au sharti
- Kucheka kwa sauti
- Kufunuka kwa uchi kwa muda mrefu
Sijda ya kusahau
Sijdatus sahwi ni sijda mbili za ziada zinazorekebisha upungufu, nyongeza au shaka iliyotokea kwa kusahau.
Baada ya tashahudi ya mwisho: salamu moja kulia, sijda mbili, kisha tashahudi, swala ya Mtume na salamu ya mwisho.
Kabla ya salamu ya mwisho, baada ya tashahudi na swala ya Mtume.
Kabla ya salamu kwa upungufu; baada ya salamu kwa nyongeza.
Kwa jumla kabla ya salamu; baada ya salamu ukimaliza mapema kwa kusahau.
Ukitia shaka kama umesali rakaa tatu au nne, jenga juu ya idadi ndogo na usujudu sijda ya kusahau (Sahih Muslim 571).
Sala nyingine
Ijumaa
Rakaa mbili kwa jamaa baada ya hotuba, badala ya Adhuhuri. Ni faradhi kwa wanaume wazima wakazi.
Sala za Idd
Rakaa mbili zenye takbira za ziada katika Idd el-Fitr na Idd el-Hajj. Wajibu kwa Hanafi; sunna iliyokokotezwa kwa wengine.
Jeneza
Takbira nne kwa kusimama, bila rukuu wala sijda: Al-Fatiha, swala ya Mtume, dua kwa maiti, kisha salamu.
Tarawehe
Sala ya usiku katika Ramadhani, mbili mbili. Rakaa ishirini katika madhehebu manne; nane pia husaliwa.
Tahajudi na Dhuha
Sala ya usiku baada ya kulala, bora katika theluthi ya mwisho; Dhuha kuanzia asubuhi hadi kabla ya adhuhuri.
Istikhara
Rakaa mbili za sunna zikifuatiwa na dua ya kuomba kuchaguliwa kheri kabla ya uamuzi unaoruhusiwa.
Kupunguza sala za rakaa nne kuwa mbili ni lazima kwa safari ya takriban km 77 au zaidi. Kukusanya ni Arafa na Muzdalifa tu.
Kupunguza na kukusanya (Adhuhuri na Alasiri, Magharibi na Isha) kunaruhusiwa kwa safari ya takriban km 81 au zaidi.
Kupunguza ni sunna iliyokokotezwa kwa takriban km 80 au zaidi; kukusanya kunaruhusiwa.
Kupunguza ni bora kwa takriban km 81 au zaidi; kukusanya kunaruhusiwa.
Josho na tayamamu
Josho (ghusl)
- 1
Nuia na useme Bismillah
Ni wajibu baada ya kujamiiana, kutokwa na manii, kumalizika kwa hedhi au nifasi.
- 2
Osha mikono na tupu
Ondoa najisi yoyote.
- 3
Tawadha
Kama kwa sala; miguu inaweza kuoshwa mwishoni.
- 4
Mwaga maji mwili mzima
Juu ya kichwa mara tatu, kisha upande wa kulia na wa kushoto, ili maji yafike kwenye ngozi yote na mashina ya nywele. Hanafi pia huwajibisha kusukutua na kupandisha maji puani.
Tayamamu
- 1
Inaporuhusiwa
Maji yasipopatikana au kuyatumia kungeleta madhara.
- 2
Piga udongo safi
Kwa nia, piga udongo safi au vumbi kwa viganja vyote viwili.
- 3
Paka uso na mikono
Paka uso, kisha mikono (hadi viwiko kwa Hanafi na Shafii).
Maswali
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nikikosa sala nifanye nini?
Sala ya faradhi iliyopita lazima ilipwe (qadha) haraka iwezekanavyo, pamoja na toba ikiwa iliachwa bila udhuru.
Je, naweza kusali kwa lugha nyingine isiyo Kiarabu?
Kisomo na maneno maalumu ya sala ni kwa Kiarabu. Wanaoanza wajifunze Al-Fatiha kwanza; dua binafsi nje ya sala zinaweza kuwa kwa lugha yoyote.
Nifuate madhehebu gani?
Yoyote kati ya madhehebu manne ya Sunni. Watu wengi hufuata madhehebu ya jamii yao au ya mwalimu wao na kubaki nayo kwa uthabiti.
Wanawake husali vipi?
Wanawake husali kwa njia ileile, pamoja na tofauti kadhaa za mkao zilizoelezwa na madhehebu (kwa mfano, kujikusanya zaidi katika rukuu na sijda). Sala ya jamaa si faradhi kwa wanawake.