Xaj iyo Cumro

Cidda xajku ku waajibo

• Muslim, qaangaar ah oo caqli leh
• Awood jireed oo uu ku safro oo cibaadooyinka ku guto
• Awood maaliyadeed: kharashka safarka iyo masruufka kuwa uu ka tegayo, deymaha kadib
• Waddo nabdoon
• Haweenka: maxram ama nin madhabta Xanafi iyo Xanbali; madhabta Shaafici iyo Maaliki waxay oggol yihiin in kooxo la aamini karo lala safro xajka fardiga ah

Saddexda nooc ee Xajka

Tamattucu waa kan ugu badan ee xujaajta dibadda ka timaada.

Miiqaat iyo ixraam

Shanta goobood ee miiqaatka

Kuwa diyaaradda ku safra waxay ixraamaan marka diyaaraddu dhaafto miiqaatka; dad badan ayaa xirta dharka ixraamka ka hor intaysan fuulin.

Galitaanka ixraamka

1. 1

   Isu diyaari

   Ciddiyaha jar, timaha aan loo baahnayn ka saar, qubeys qaado. Raggu waxay jirka mariyaan cadar ka hor ixraamka.

2. 2

   Dharka ixraamka

   Ragga: laba go' oo cadcad oo aan la tolin iyo kab canqowga banneysa. Haweenka: dhar caadi ah oo asturan iyagoon niqaab iyo gacan-gashi xiran.

3. 3

   Niyad iyo Talbiyo

   لَبَّيْكَ ٱللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ ٱلْحَمْدَ وَٱلنِّعْمَةَ لَكَ وَٱلْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ

   Labbayk Allahumma labbayk, labbayka la sharika laka labbayk, innal-hamda wan-ni'mata laka wal-mulk, la sharika lak

   Miiqaatka ku niyayso oo bilow Talbiyada, si badanna ugu celi.

Waxa la reebay marka la ixraaman yahay

• Jaridda timaha ama ciddiyaha
• Isticmaalka cadarka ama waxyaabaha udgoon
• Ragga: dhar la tolay iyo madax daboolid
• Haweenka: wejiga oo niqaab lagu daboolo iyo gacan-gashi xiridda
• Ugaarsiga xayawaanka dhulka
• Qandaraaska guurka iyo galmada
• Muran, hadal xun iyo dambi

Tiirarka iyo waajibaadka

Xajka maalin-maalin

1. 8 Dul Xijja

   Yawmu Tarwiya — Minaa

   Ixraam (Tamattuc), u tag Minaa oo halkaas ku tuko Duhur, Casar, Maqrib, Cishe iyo Subaxa xiga, adigoo soo gaabinaya salaadaha afarta rakcadood.

2. 9 Dul Xijja

   Maalinta Carafa

   Qorrax-soo-baxa kadib u tag Carafa. Laga bilaabo duhurka ilaa qorrax-dhaca u taag duco — “Xajku waa Carafa.” Duhurka iyo Casarka isku dar. Qorrax-dhaca kadib u dhaqaaq Muzdalifa.

3. Habeenka 10-ka

   Muzdalifa

   Maqribka iyo Cishaha isku dar, cirka hoostiisa ku naso, soo ururi dhagxaanta, Subaxana tuko ka hor intaadan dhaqaaqin.

4. 10 Dul Xijja

   Yawmu Naxar — Ciidul Adxa

   Jamratul Caqaba ku tuur toddoba dhagax, gowrac hadiyadda, xiiro ama gaabi timaha (ka bixid qayb ah oo ixraamka), kadibna Dawaafka Ifaada iyo Saci.

5. 11–12 Dul Xijja

   Maalmaha Tashriiqa — Minaa

   Minaa joog oo duhurka kadib saddexda jamaraad ku tuur, mid walba toddoba dhagax, laga bilaabo kan yar ilaa kan weyn. Waa la bixi karaa 12-ka qorrax-dhaca ka hor.

6. 13 Dul Xijja

   Tuurista ugu dambeysa (ikhtiyaari)

   Kuwa sii jooga ayaa mar kale tuura saddexda jamaraad.

7. Ka hor bixitaanka

   Dawaafka Sagootinta

   Dawaafka sagootinta ka hor bixitaanka Makka (haweenka caadada qaba waa laga dhaafay).

Sida loo gudanayo Cumrada

1. 1

   Ixraam miiqaatka

   Qubeys, dharka ixraamka, niyadda Cumrada iyo Talbiyada.

2. 2

   Dawaaf

   Toddoba wareeg oo Kacbada lagu wareegayo iyadoo laga soo horjeedo saacadda, laga bilaabo Xajarul Aswad. Raggu waxay banneeyaan garabka midig (idtibaac) oo saddexda hore si dhaqso ah u socdaan (ramal). Tuko laba rakcadood Maqaamu Ibraahiim gadaashiisa oo cab Zamzam.

3. 3

   Saci

   Toddoba socod oo u dhexeeya Safaa iyo Marwa, laga bilaabo Safaa laguna dhammeeyo Marwa, dikri iyo duco la.

4. 4

   Xiirid ama gaabin

   Raggu madaxa ayay xiiraan (ugu fiican) ama gaabiyaan; haweenku waxay jaraan qiyaasta caarada farta. Cumradu way dhammaatay, xayiraadaha ixraamkuna way dhammaadeen.

Su'aalo